Marek Strzelecki Kancelaria Adwokacka tel. 789 413 540

Igołomia 293 oraz ul. Kurkowa 3/3 w Krakowie, e-mail: strzeleckimarek@interia.pl

Opublikowano: 2009-10-08

Fałszerstwo komputerowe

Pojęcie fałszerstwa komputerowego

Przestępstwo to polega na przerabianiu czy podrabianiu dokumentów w formie zapisu elektromagnetycznego, tj. czytelnego przez wyspecjalizowane urządzenia. Fałszerstwo komputerowe nie zostało wyróżnione jako odrębny typ przestępstwa w polskim kodeksie karnym. 
Przestępstwa te mogą być rozpatrywane:
a) jako komputerowe fałszerstwo dokumentów, gdzie komputer, oprogramowanie i peryferia są narzędziem do fałszowania dokumentów klasycznych,
b) jako fałszerstwo dokumentów elektronicznych, polegające na wprowadzeniu zmian w utworzonych i przyjętych dokumentach elektronicznych (księgi handlowe i podatkowe, ewidencje magazynowe, kartoteki pojazdów itp.) lub też innych elektronicznych nośnikach informacji (np. zmiana zapisu na ścieżce magnetycznej karty płatniczej czy identyfikacyjnej).

W przypadku pierwszej grupy przestępstw, możliwości, jakie daje współczesna technika powodują, że w zasadzie nie ma dokumentu, który nie mógłby zostać sfałszowany. Jest to również wynikiem przejmowania przez komputery i drukarki roli klasycznych maszyn do pisania. Komputer, bowiem i jego urządzenia peryferyjne mogą być wykorzystywane do tworzenia nowych dokumentów i w zasadzie ten sam sprzęt może być jednocześnie używany do podrabiania lub przerabiania już istniejącego dokumentu. Najważniejszą rzeczą w tym przypadku jest ich treść, natomiast wykonanie ma znaczenie wtórne. Z kryminalistycznego punktu widzenia w takich przypadkach podstawowe znaczenie mają parametry komputera, na którym dokument jest sporządzany, użycie odpowiedniego rodzaju edytora tekstu oraz właściwego rodzaju drukarki. Dla dokumentów sporządzonych przy pomocy procesora tekstu lub prostszego edytora tekstu nacisk zostaje położony na jego właściwe dostosowanie, dające odpowiednie – jednakowe możliwości graficznej prezentacji tekstu. Kolejną sprawą jest dobranie jednakowego typu drukarki, zachowania odpowiednich charakterystycznych cech wydruku.
Poza wykorzystaniem procesorów tekstu, z punktu widzenia kryminalistyki wyróżnia się fałszerstwa, przy których zastosowano programy pozwalające na przetworzenie obrazu pierwotnego, jego zmianę polegającą na dodaniu lub ujęciu treści, bądź też zastąpieniu jednej przez inną. Dzięki takim działaniom fałszerz tworzy nowy dokument na bazie innego autentycznego lub kompiluje fragmenty w jedną całość.
Przedmiotem drugiej grupy fałszerstw są dokumenty elektroniczne, takie jak na przykład komputerowo prowadzone księgi handlowe, podatkowe, różnego rodzaju ewidencje i kartoteki, ze względu na swoją istotę, która umożliwia dokonywanie niezauważalnych modyfikacji są w porównaniu z dokumentem tradycyjnym bardziej podatne na dokonywanie fałszerstw. Możliwości wykrycia tych przestępstw są niewielkie. W tej grupie przestępstw wyróżniamy dwie podgrupy:
a) przestępstwo fałszerstwa dokonywane przez samego właściciela dokumentu w formie np. prowadzenia podwójnej księgowości,
b) przestępstwa fałszerstwa dokonywane przez osoby trzecie i polegają na niedostrzegalnej zmianie oraz fałszowaniu danych, zarówno tych przekazywanych drogą elektroniczną, jak i za jej pomocą gromadzonych.

W pierwszym przypadku zapis jawny wprowadzony do komputera stanowi przykrywkę dla zapisu ukrytego, który przedstawia stan rzeczywisty.
W drugim przypadku chodzi przede wszystkim o zawieranie umów on- line, czyli za pośrednictwem sieci komputerowej. Tego rodzaju technika fałszowania dokumentów spowodowała ograniczenie w korzystaniu nowoczesnych technologii przesyłania informacji. Nie ma przecież gwarancji, że dokument pochodzi od określonej osoby i zawiera oryginalną treść, dlatego jak na razie niewielkie znaczenie (wartość dowodową) dla sądu mają informacje faksowe, pochodzące z e-maila oraz inne gromadzone lub przekazywane elektronicznie.
Za pewnego rodzaju wyjście z sytuacji można uznać obowiązującą ustawę o podpisie elektronicznym z 18 września 2001 r., która przynajmniej w jakimś zakresie gwarantuje pewność obrotu prawnego dokonywanego drogą elektroniczną.
J.W. Wójcik, Przestępczość komputerowa…op.cit., s.18
M. Białkowski , Fałszerstwa komputerowe ,Gazeta Sądowa, 2002, s.54-55, nr 3.
M. Białkowski, Fałszerstwa…op.cit., str.54-55