Marek Strzelecki Kancelaria Adwokacka tel. 789 413 540

Igołomia 293 oraz ul. Kurkowa 3/3 w Krakowie, e-mail: strzeleckimarek@interia.pl

Opublikowano: 2010-04-13

Porządek dziedziczenia

Mój Ojciec zmarł w 2003 roku. W testamencie zapisał mi połowę
nieruchomości. Odbyła się sprawa sądowa. Moje dwie siostry nie
wnosiły zastrzeżeń, dlatego w wyniku wyroku sądu jestem
współwłaścicielem nieruchomości (razem z moją Matką). Niestety moja
Matka zmarła w 2005 roku nie pozostawiając po sobie testamentu.
Oczywiście moje rodzeństwo i ja wiemy jaka było wola mojej mamy, że
chciała swoją cześć przepisać na mnie, ale oczywiście nie mieliśmy
odwagi, aby to spisała w formie testamentu (była ciężko chora).
Oczywiście wchodzi w grę dziedziczenie ustawowe i mam pytania:
1) W jaki sposób przeprowadzić postępowanie spadkowe. W sądzie, czy u
notariusza?
2) Moje dwie siostry nie chcą swojej części spadku i chcą abym to ja
był jedynym właścicielem nieruchomości. Jest między nami w tym
zakresie zgoda. Czy tą operację zrzeczenia się swojej części spadku
można przeprowadzić tylko w sądzie czy również można to przeprowadzić
u notariusza.
3) Innych dzieci – spadkobierców nie ma.
4) Czy rodzeństwo mojej mamy może sobie rościć prawo do tego spadku?
5) Czy moim siostrom przysługuje prawo zachowku? Jeżeli tak to w jaki
sposób to uregulować, skoro do zachowku też nie roszczą sobie prawa i
go nie chcą.
6) Jakie dokumenty będą konieczne do uregulowania tej sprawy spadkowej
(akty zgonu, wyciąg z ksiąg wieczystych i).
7) Powierzchnia użytkowa całego budynku wynosi 106 m2. Jak wyglądają
sprawy podatkowe
8) Jak będzie szacunkowy koszt całej procedury spadkowej.

W związku z tym, że jest już 2010 rok chciałbym sprawy spadkowe
uregulować sprawnie i jednoznacznie.

Szanowny Panie,
Po przeanalizowaniu Pana zapytania pragnę wyjaśnić, iż w Polsce obowiązuje porządek dziedziczenia określony w ustawie kodeks cywilny (kc). jest to tak zwane DZIEDZICZENIE USTAWOWE. Określa ono kto i w jakiej części dziedziczy po śmierci osoby zmarłej. Ta osoba zmarła nazywana jest spadkodawcą, a osoba, która nabywa spadek jest spadkobiercą.
Zgodnie z art. 931 §1 kc w pierwszej kolejności dziedziczą po spadkodawcy jego małżonek i dzieci w częściach równych. Jednakże udział małżonka (gdy dzieci jest więcej niż 3 nie może być mniejszy od ¼ masy spadkowej). W Pana przypadku spadek po mamie jest do podziału pomiędzy Pana i dwie siostry. Udział Każdego z Was wynosi 1/3 spadku.
To co Pan nazywa ZRZECZENIEM SPADKU przez siostry na pana rzecz Kodeks cywilny nazywa ODRZUCENIEM SPADKU. Na etapie nabywania spadku nie istnieje coś takiego jak zrzekanie spadku.
Odrzucenie spadku należy złożyć u notariusza albo w sądzie na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Jednakże zgodnie z art. 1020 kc odrzucenie spadku powoduje, iż osoba, która składa takie oświadczenie jest traktowana jakby nie dożyła otwarcia spadku (tak jakby zmarła przed spadkodawcą). W praktyce, gdyby Pana siostry odrzuciły spadek to ich udziały przypadłby do podziału ich dzieciom, a jeśli są bezdzietne to wówczas cały spadek przypadłby Panu jako ich spadkobiercy.
Wskazane rozważania są bezprzedmiotowe, gdyż odrzucić spadek siostry po mamie mogły tylko do 6 miesięcy od dnia jej śmierci!!!!
Aktualnie zatem pozostaje stwierdzić nabycie spadku po Pana mamie na rzecz waszej trójki. Możliwe jest to także u notariusza i kosztuje 150 zł.

Następnie trzeba dokonać działu spadku. Albo sądownie, albo notarialnie. Podział sądowy zgodny kosztuje tylko 300 zł opłaty sądowej. U notariusza podział kosztuje 1010 zł od pierwszych 60 000 zł wartości umowy oraz 0,4 % od nadwyżki. Przy wartości np. 260 000 zł taksa notariusza wyniesie 1810 zł. Wiec 6 razy tyle ile oplata sądowa.
W ramach działu spadku we wniosku do sądu wystąpi Pan o przyznanie Panu spadku w całości bez spłaty dla sióstr. Jeśli one to potwierdzą w sądzie to sąd to zaakceptuje. Natomiast nie ma przeszkody, aby to podzielić notarialnie (drożej, ale szybko).
Jeżeli chodzi o termin występowania do sądu o wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku –to nie jest on w ustawie wskazany i nie ulega to stwierdzenie żadnemu przedawnieniu. Koszt wniosku w sądzie to 50 złotych płatne znakami opłaty sądowej lub na konto sądu.

Powyższy ustawowy porządek dziedziczenia może być wyłączony – jeżeli spadkodawca sporządzi za życia TESTAMENT, W KTÓRYM POWOŁA INNE OSOBY ANIZELI TE KTÓRE DZIEDZICZĄ PO NIM Z MOCY USTAWY. MOŻE RÓWNIEŻ INACZEJ NIŻ USTAWA OKREŚLIĆ UDZIAŁY W JAKICH TE INNE OSOBY LUB SPADKOBIERCY USTAWOWI DZIEDZICZĄ.
Testament również wywołuje skutek rzeczowy dopiero po śmierci spadkodawcy (testatora) – więc i tu również konieczne jest sądowe stwierdzenie nabycia spadku (ale nie na podstawie ustawy, ale testamentu). Tak przebiegał spadek, po ojcu który tylko pana powołał do spadku w testamencie – to dlatego siostry nic nie dostały
W obu przypadkach (dziedziczenie testamentowe i ustawowe) jest przewidziane opodatkowanie spadku. Taki obowiązek przewiduje ustawa o podatku od spadków i darowizn. Jednakże od 1 stycznia 2007 roku do ustawy został dodany art. 4a zgodnie z którym dziedziczenie syna i córki po zmarłej jest wolne od podatku. Dotyczy jednak tylko spadków otwartych po 1 stycznia 2007 roku. Te nowe przepisy Pana nie obejmą.
Natomiast trzeba wskazać, iż zobowiązanie podatkowe po ojcu z mocy ustawa ordynacja podatkowa – przedawniło się po 5 latach od stwierdzenia nabycia spadku, a że było to przed 2005 rokiem to okres ten upłynął. Pozostaje tylko podatek po mamie. Każdy z was odpowiada oddzielnie (pan i siostry). Dlatego pan może skorzystać z ulgi metrażowej (110 m kw, brak innego prawa do lokalu lub domu i 5 lat zamieszkiwania), ale siostry nie skorzystają z tej ulgi.
Należny im podatek określa ustawa o podatku od spadków i darowizn. Należą siostry po mamie jako spadkobiercy do I gr podatkowej (I grupa podatkowa – małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie,)
Stawki podatku:
Do 10 278 zł – 3% podatku
Pomiędzy 10 278 zł a 20 556 zł – podatek wyniesie 308 zł 30 gr i 5% nadwyżki ponad 10 278 zł
Ponad 20 556 zł podatek wyniesie 822 zł 20 gr i 7% nadwyżki ponad 20 556 zł.

Np. udział siostry wynosi w spadku po mamie 50 000 zł. To pierwsze 9700 zł jest wolne od podatku. Od 40 000 zł zapłaci podatek – czyli 822 zł + 7% od 20 000= 2200 zł.

Jeżeli chodzi o zachowek dla sióstr to on im po ojcu przedawnił się po upływie 3 lat od ogłoszenia testamentu po ojcu. W zakresie mamy nie mają prawa do zachowku, bo same po niej dziedziczą ustawowo i ich nie pominęła. Jeśli przeniosą na Pana swoje udziały w spadku to nie rości to prawa do zachowku
Instytucja zachowku jest określona przez przepisy Kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 991, który brzmi:
„Art. 991. [Uprawnieni do zachowku] § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).”
Skoro były powołane do spadku z ustawy i same przeniosą na pana swoje udziały to za co mają dostać zachowek?

Reasumując:
1. proponuje teraz jak najszybciej wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po mamie.
2. po uprawomocnieniu postanowienia złożyć do sądu wniosek o dział spadku w ramach którego siostry przekazują Panu swoje udziały bez spłaty na ich rzecz i potwierdzają to one – zgodny wniosek.