Marek Strzelecki Kancelaria Adwokacka tel. 789 413 540

Igołomia 293 oraz ul. Kurkowa 3/3 w Krakowie, e-mail: strzeleckimarek@interia.pl

Opublikowano: 2009-10-13

Praca w święta

Pracuję na stacji benzynowej już od dłuższego czasu, ale nie jestem zatrudniony w firmie, dla której sprzedajemy paliwa, ale u człowieka, który jest operatorem tej stacji i zatrudnia nas jako swoich pracowników na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Od dłuższego czasu między pracownikami trwa dyskusja na temat pracy w ustawowo wolne dni świąteczne. Dużo czytałem na ten temat w Internecie, ale nigdzie nie znalazłem jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy nasz pracodawca czasem nie łamie prawa każąc nam pracować w święta. Wiem, że ważny w tej sytuacji jest numer PKD, który wyjaśnia, jaki rzeczywisty charakter działalności ma dana placówka, a ten to: 46.19.Z (Działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju).
Proszę o napisanie nam czy powinniśmy pracować w święta, a jeżeli nie, to czy powinniśmy skierować sprawę do PIP, czy może są jakieś inne drogi prawne, które można podjąć w celu wyegzekwowania swoich praw?
Z góry dziękuję w imieniu swoim i wszystkich pracowników

Na początek zacytuję podstawowe przepisy dotyczące omawianego problemu, a później je skomentuje i odniosę się bezpośrednio do Państwa pytania.

Art. 1519. § 1. Dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy.
§ 2. Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina.

Art. 1519a. 1. Praca w święta w placówkach handlowych jest niedozwolona.
2. Przepis ust. 1 stosuje się także, jeśli święto przypada w niedzielę.
3. Praca w niedziele jest dozwolona w placówkach handlowych przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności.

Art. 15110. Praca w niedziele i święta jest dozwolona:
1) w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
2) w ruchu ciągłym,
3) przy pracy zmianowej,
4) przy niezbędnych remontach,
5) w transporcie i w komunikacji,
6) w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych,
7) przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,
8) w rolnictwie i hodowli,
9) przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności w:
a) uchylony,
b) zakładach świadczących usługi dla ludności,
c) gastronomii,
d) zakładach hotelarskich,
e) jednostkach gospodarki komunalnej,
f) zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych,
g) jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz placówkach opiekuńczo-wychowawczych, zapewniających całodobową opiekę,
h) zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku,
10) w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.

Art. 15111. § 1. Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele
i święta, w przypadkach, o których mowa w art. 1519a ust. 3 i art. 15110 pkt 1—9, pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy:
1) w zamian za pracę w niedzielę – w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,
2) w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego.
§ 2. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie w terminie wskazanym w § 1 pkt 1 dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w niedzielę, pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego, a w razie braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy w tym terminie – dodatek do wynagrodzenia w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1, za każdą godzinę pracy w niedzielę.
§ 3. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie w terminie wskazanym w § 1 pkt 2 dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w święto, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1, za każdą godzinę pracy w święto.
§ 4. Do pracy w święto przypadające w niedzielę stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę.
Art. 15112. Pracownik pracujący w niedziele powinien korzystać co najmniej raz na 4 tygodnie z niedzieli wolnej od pracy. Nie dotyczy to pracownika zatrudnionego w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 144.

Uregulowania oczywiście dotyczące zakazu pracy w handlu w święta dotyczy tylko pracowników, a więc osób świadczących pracę w ramach stosunku pracy.

STANOWISKO GŁÓWNEJ INSPEKCJI PRACY ORAZ RESORTU DOTYCZĄCE ZMIAN W PRZEPISACH Z 2007 ROKU ZMIENIAŁO SIĘ KILKAKROTNIE I POMIMO WSZYSTKO NIE ROZWIAŁO WĄTPLIWOŚCI.

PROBLEM ZASADNICZY DOTYCZY KWESTII CZY STACJA BENZYNOWA JEST PLACÓWKĄ HANDLOWĄ CZY USŁUGOWĄ, czy dotyczy jej uregulowanie
z art.1519a § 3.

BRAK UREGULOWANIA TEGO DOKŁADNIE I konkretnego ODNIESIENIA SIĘ MINISTERSTWA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ POWODUJĘ, ŻE SYTUACJA NIE JEST CAŁY CZAS W 100% JASNA.

WEDŁUG MNIE (z tego co wiem, takie zdanie przeważa wśród prawników) JEST TO PLACÓWKA HANDLOWA, CO NAWET WYNIKA Z PRZESŁANEGO PRZEZ PAŃSTWA WYKAZU PKD, CO POWODUJE, ŻE ZAKAZ TEN RÓWNIEŻ OBOWIĄZUJE PAŃSTWA STACJĘ BENZYNOWĄ.

O tym, czy główną działalnością danej placówki jest handel, świadczy zapis w wydanym przez urząd statystyczny zaświadczeniu o numerze REGON. W zaświadczeniu tym wpisywany jest m.in. rodzaj przeważającej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności.

Obecnie, na podstawie stanowiska głównego inspektora pracy, stacje benzynowe uznaje się za placówki usługowe, a nie handlowe, choć ich główną działalnością jest sprzedaż. Dodatkowo handlują nie tylko paliwami, ale także artykułami spożywczymi, prasą czy alkoholem. PIP uznała jednak, że ze względu na użyteczność społeczną, powinny być otwarte w święta.

Jednakże pomimo tego stanowiska, opinia PIP nie ma mocy powszechnie obowiązującego prawa. To jedynie stanowisko urzędu.

Co mogą Państwo zrobić?

Najbardziej restrykcyjnym sposobem będzie odmowa świadczenia pracy w święto. Jeżeli z tego powodu zostaniecie zwolnieni, to decyzję tę będą można zaskarżyć do sądu pracy. Jeśli sąd orzeknie, że właściciel stacji naruszył zakaz pracy w handlu w dni świąteczne, grozi mu grzywna do 30 tys. zł.

Mniej restrykcyjnym sposobem, w przypadku nakazu pracy w święta jest wniesienie skargi do PIP. Praktyką podobno jest pozostawianie skargi bez rozpoznania z powołaniem się na stanowisko GIP. Wtedy przysługuje skarga na bezczynność do sądu administracyjnego.

BIURO PRAWNE