Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki zwraca uwagę, że zniesławienie i znieważenie należą do przestępstw przeciwko czci, uregulowanych w Kodeksie karnym. Choć w języku potocznym pojęcia te bywają używane zamiennie, z prawnego punktu widzenia oznaczają dwa różne zachowania.

W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma ochrona dobrego imienia, godności i czci człowieka. Odpowiedzialność karna nie powstaje jednak automatycznie w każdej sytuacji, w której ktoś poczuje się urażony wypowiedzią innej osoby. Istotne znaczenie ma treść wypowiedzi, jej kontekst, sposób rozpowszechnienia oraz okoliczności konkretnej sprawy.

Czym jest zniesławienie?

Zgodnie z art. 212 Kodeksu karnego przedmiotem ochrony przestępstwa zniesławienia jest cześć zewnętrzna osoby, czyli jej dobre imię, jakim cieszy się ona u innych ludzi, zarówno w bliższym, jak i dalszym kręgu społecznym (opinia publiczna).

Zniesławienie polega na pomawianiu innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Pomawianie może przyjąć postać rozgłaszania albo podnoszenia określonych zarzutów. Podnoszenie zarzutów polega na ich formułowaniu we własnym imieniu. Bez znaczenia pozostaje, czy zostały one oparte na własnych doświadczeniach lub spostrzeżeniach, czy sprawca opiera się na doświadczeniach innych osób i na ich podstawie podnosi zarzut zniesławiający. Rozgłaszanie polega natomiast na powtarzaniu zasłyszanych zarzutów, które jako takie nie zostały sformułowane przez sprawcę, w tym na referowaniu zasłyszanych informacji i cytowaniu cudzej wypowiedzi, chyba że osoba przekazująca takie informacje co najmniej się do nich zdystansuje (J. Kulesza [w:] A. Behan i in., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2025, art. 212.)

Nie każda krytyczna wypowiedź będzie jednak zniesławieniem. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy wypowiedź obiektywnie może narazić daną osobę lub podmiot na wskazane w ustawie negatywne konsekwencje.

Na czym polega znieważenie?

Przedmiotem ochrony przestępstwa znieważenia jest cześć człowieka w jej aspekcie wewnętrznym, podmiotowym, a także jego godność osobista – jako niezbywalne dobra przysługujące każdej osobie fizycznej. Zgodnie z art. 216 Kodeksu karnego znieważenie polega na znieważeniu innej osoby w jej obecności albo – pod jej nieobecność – publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do tej osoby dotarła. W przeciwieństwie do zniesławienia, znieważenie nie musi polegać na przypisywaniu konkretnej osobie określonego postępowania lub właściwości. Istotą tego czynu jest naruszenie godności człowieka poprzez okazanie mu pogardy, lekceważenia lub niechęci. Zachowanie sprawcy powinno mieć charakter obraźliwy, poniżający lub uwłaczający godności pokrzywdzonego.

Znieważenie może przybrać różnorodne formy. Może nastąpić zarówno ustnie, jak i pisemnie, a także za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, w tym wiadomości e-mail, komunikatorów czy publikacji internetowych. Zniewaga może również zostać wyrażona za pomocą gestu, grafiki, obrazu lub innego zachowania, jeżeli w konkretnych okolicznościach ma ono charakter obraźliwy i poniżający.

Zniesławienie a znieważenie – jaka jest różnica?

Najprościej można wskazać, że zniesławienie dotyczy przede wszystkim pomówienia o określone postępowanie lub właściwości, które mogą zaszkodzić reputacji albo zaufaniu do danej osoby lub podmiotu, natomiast znieważenie polega na obraźliwym zachowaniu skierowanym przeciwko godności konkretnej osoby.

Przykładowo stwierdzenie, że przedsiębiorca „oszukuje swoich klientów”, może – zależnie od kontekstu i okoliczności – stanowić pomówienie. Z kolei skierowanie do niego obraźliwego epitetu może być oceniane pod kątem znieważenia.

Jedna wypowiedź może jednak w określonych okolicznościach prowadzić do rozważań dotyczących obu przepisów. Dlatego każda sprawa wymaga dokładnej analizy treści wypowiedzi i jej kontekstu.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Znaczenie mają nie tylko same słowa, ale również ich kontekst, sposób przekazania, krąg odbiorców oraz cel i okoliczności wypowiedzi.

Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki

Jeśli padłeś ofiarą zniesławienia lub znieważenia albo zostałeś oskarżony o naruszenie czci innej osoby, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marka Strzeleckiego. Pomożemy ocenić sytuację prawną, zabezpieczyć istotne dowody i dobrać odpowiednią strategię działania.