Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki zwraca uwagę, że zniesławienie i znieważenie należą do przestępstw przeciwko czci, uregulowanych w Kodeksie karnym. Choć w języku potocznym pojęcia te bywają używane zamiennie, z prawnego punktu widzenia oznaczają dwa różne zachowania. W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma ochrona dobrego imienia, godności i czci człowieka. Odpowiedzialność karna nie powstaje jednak automatycznie […]
Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki zwraca uwagę, że pozbawienie władzy rodzicielskiej jest jednym z najbardziej ingerujących w życie rodziny rozstrzygnięć sądu rodzinnego. Może ono nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych przez przepisy prawa i zawsze powinno być oceniane z perspektywy dobra dziecka.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest tym samym co ograniczenie władzy rodzicielskiej. W przypadku pozbawienia władzy rodzic traci możliwość wykonywania władzy rodzicielskiej, jednak samo pozbawienie władzy nie oznacza automatycznie ustania obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka.
Kiedy sąd może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej?
Zgodnie z art. 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej.
W praktyce można wyróżnić kilka najważniejszych przesłanek.
- Trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej
Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić, gdy istnieje trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej.
O istnieniu trwałej przeszkody skutkującej brakiem możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej można mówić wówczas, gdy zaistniał „taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na stałe w tym sensie, że albo według rozsądnego przewidywania nie można ustalić czasu trwania tego układu albo – co najmniej – że układ ten będzie istniał przez czas długi” ( S. Kotas-Turoboyska [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2026, art. 111.).
- Nadużywanie władzy rodzicielskiej
Kolejną przesłanką jest nadużywanie władzy rodzicielskiej.
Może ono polegać na podejmowaniu przez rodzica działań, które są sprzeczne z dobrem dziecka i wykorzystują przysługujące rodzicowi uprawnienia w sposób niezgodny z ich przeznaczeniem.
Szczególnie poważne mogą być sytuacje związane z przemocą fizyczną lub psychiczną wobec dziecka, wykorzystywaniem dziecka do konfliktu między rodzicami czy podejmowaniem działań wyraźnie godzących w jego prawidłowy rozwój.
- Rażące zaniedbywanie obowiązków wobec dziecka
Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić również wtedy, gdy rodzic w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki.
Nie chodzi więc o pojedyncze uchybienie czy sporadyczne problemy wychowawcze. Zaniedbania muszą mieć charakter na tyle poważny, że zagrażają prawidłowemu funkcjonowaniu lub dobru dziecka.
Może to dotyczyć m.in.:
- braku zainteresowania dzieckiem i jego potrzebami,
- niewłaściwej opieki,
- zaniedbywania potrzeb zdrowotnych lub edukacyjnych,
- narażania dziecka na niebezpieczeństwo,
- uzależnienia rodzica, które uniemożliwia prawidłową opiekę,
- pozostawiania dziecka bez właściwej opieki,
- długotrwałego uchylania się od podstawowych obowiązków rodzicielskich.
- niealimentowania
Pozbawienie władzy rodzicielskiej a kontakty z dzieckiem
Warto podkreślić, że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie zakazu kontaktowania się z dzieckiem.
Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem są odrębnymi kwestiami prawnymi.
W określonych sytuacjach rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej może nadal mieć prawo do kontaktów z dzieckiem. Jeżeli jednak kontakty zagrażają jego dobru, sąd może je ograniczyć, a w szczególnych przypadkach również zakazać.
Czy można odzyskać władzę rodzicielską?
Tak. Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie zawsze musi mieć charakter nieodwracalny.
Jeżeli ustanie przyczyna, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd może ją przywrócić.
Oznacza to, że zmiana sytuacji życiowej rodzica i poprawa warunków pozwalających na prawidłowe wykonywanie obowiązków rodzicielskich mogą mieć znaczenie dla dalszego rozstrzygnięcia.
Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki
Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie o pozbawienie, ograniczenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marka Strzeleckiego. Pomożemy ocenić sytuację prawną i przygotować odpowiednią strategię działania.