Kancelaria Adwokacka Marek Strzelecki zwraca uwagę, że zniesławienie i znieważenie należą do przestępstw przeciwko czci, uregulowanych w Kodeksie karnym. Choć w języku potocznym pojęcia te bywają używane zamiennie, z prawnego punktu widzenia oznaczają dwa różne zachowania. W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma ochrona dobrego imienia, godności i czci człowieka. Odpowiedzialność karna nie powstaje jednak automatycznie […]
Kancelaria Adwokacka Marka Strzeleckiego informuje, że co do zasady roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie przysługują bezpośrednio poszkodowanemu. Jednak w przypadku jego śmierci prawo to może częściowo przejść na inne osoby.
Kto może dochodzić odszkodowania po śmierci poszkodowanego?
Zgodnie z art. 556 §1 kodeksu postępowania karnego, w razie śmierci poszkodowanego zadośćuczynienie już nie przysługuje, ale odszkodowania może dochodzić osoba, która:
utraciła należne jej z mocy ustawy utrzymanie
utraciła utrzymanie stale dostarczane przez zmarłego, jeśli przemawiają za tym względy słuszności
Czy dotyczy to również środków zabezpieczających i zatrzymań?
Przepis art. 556 §1 k.p.k. nie wspomina o:
odszkodowaniu za niesłuszne zatrzymanie
odszkodowaniu za niesłuszne zastosowanie środka zabezpieczającego
W doktrynie przyjmuje się, że:
brak możliwości dochodzenia odszkodowania za zatrzymanie może być uzasadniony ze względu na jego krótkotrwałość
wykluczenie roszczeń za środki zabezpieczające nie znajduje uzasadnienia – dlatego uważa się, że również za niesłuszne wykonanie środka zabezpieczającego można dochodzić odszkodowania po śmierci poszkodowanego
Termin na złożenie wniosku
Wniosek o odszkodowanie należy złożyć:
w ciągu roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia, które stanowi podstawę roszczenia (np. wyroku uniewinniającego)
Jeśli jednak poszkodowany zmarł już po uprawomocnieniu się orzeczenia, roczny termin liczy się od daty jego śmierci.
Śmierć poszkodowanego w trakcie postępowania
Jeżeli poszkodowany zmarł w trakcie trwającego postępowania o odszkodowanie lub zadośćuczynienie:
postępowanie to ulega umorzeniu
osobom wskazanym w art. 556 §1 k.p.k. przysługuje prawo do złożenia nowego wniosku o odszkodowanie
zadośćuczynienie już wówczas nie przysługuje
Termin na złożenie nowego wniosku wynosi rok od dnia śmierci poszkodowanego.
Koszty postępowania
Postępowanie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie jest wolne od kosztów sądowych
W przypadku choćby częściowego uwzględnienia roszczenia wnioskodawcy przysługuje zwrot uzasadnionych wydatków, w tym kosztów ustanowienia jednego pełnomocnika (np. adwokata)
Podsumowanie
Po śmierci osoby niesłusznie skazanej lub tymczasowo aresztowanej, prawo do odszkodowania nie wygasa całkowicie. W określonych przypadkach mogą je dochodzić osoby bliskie, które utraciły źródło utrzymania. Choć nie przysługuje już zadośćuczynienie, wciąż istnieje możliwość uzyskania realnej rekompensaty majątkowej.
Jeśli jesteś bliskim osoby, która zmarła po uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania karnego – skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Marka Strzeleckiego. Sprawdzimy, czy przysługuje Ci prawo do odszkodowania i przeprowadzimy Cię przez całą procedurę.