Moja działka ma notarialnie zapisaną służebność przejazdu dla sąsiada. Czy mogę sąsiadowi wyznaczyć inną trasę niż teraz, którą ja jeżdżę Dotychczasowy przejazd utwardziłem sąsiad nie uczestniczył w kosztach]. Trasa przejazdu byłaby o takiej szerokości jak dotychczasowa. Obawiam się uszkodzenia nowej nawierzchni przez sąsiada, nowa trasa byłaby o takiej samej długości jak dotychczasowa. czy można pobierać jakąś opłatę za użytkowanie przejazdu.

SZANOWNY PANIE

Analizując przedmiotowy stan faktyczny należy zauważyć, że zmiana treści służebności czy sposobu jej wykonania zawsze jest możliwa w drodze umowy. Znajdzie wówczas zastosowanie przepis art. 248 k.c. zgodnie, z którym do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, a jeżeli prawo było ujawnione w księdze wieczystej – obowiązkowy wpis do tej księgi.

Natomiast gdy strony nie mogą dojść do porozumienia co do zmiany treści łączącego je stosunku lub sposobu wykonywania służebności. Zmiana ta może nastąpić w drodze konstytutywnego orzeczenia sądu wydanego na żądanie właściciela nieruchomości obciążonej w postępowaniu procesowym. Przesłanką do zgłoszenia takiego żądania o zmianę służebności jest zaistnienie ważnej potrzeby gospodarczej po ustanowieniu służebności. Mimo istnienia takiej potrzeby żądanie nie będzie mogło być uwzględnione w sytuacji, gdy zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej. Dokonywana w tym trybie zmiana treści lub sposobu wykonywania służebności zawsze następuje za wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości władnącej. Wysokość wynagrodzenia ma być odpowiednia do uszczuplenia użyteczności nieruchomości władnącej w skutek ograniczenia treści lub wykonywania służebności.

Art. 291 k.c. stanowi, że jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Skoro na podstawie omawianego przepisu zmiany sposobu wykonywania lub treści służebności może domagać się tylko właściciel nieruchomości obciążonej zmiana ta może polegać tylko na ograniczeniu uprawnień właściciela nieruchomości władnącej. Z przepisu tego nie może zatem skorzystać właściciel nieruchomości władnącej celem dostosowania służebności do nowych zwiększonych potrzeb swojej nieruchomości.

Ważna potrzeba gospodarcza musi wytworzyć się i występować po stronie nieruchomości obciążonej bowiem tylko jej właściciel jest legitymowany do zgłoszenia w trybie art. 291 KC roszczenia o zmianę służebności. Jednak jej przyczyna może leżeć zarówno po stronie nieruchomości służebnej, jak i obciążonej. Ważna przyczyna będąca przesłanką żądania zmiany może być bowiem spowodowana zmianami samej nieruchomości obciążonej, ale także dążeniem do zachowania status quo tej nieruchomości w związku z modyfikacją ustanowionej służebności, niewymagającą zawarcia nowej umowy a będącą następstwem zwiększenia się potrzeb nieruchomości władnącej.

Oceny ważności potrzeby gospodarczej dokonuje się biorąc pod uwagę społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości obciążonej oraz stopień w jakim uczynienie zadość tej potrzebie przyczyni się do lepszego zaspokojenia określonego interesu tej nieruchomości. Mimo spełnienia tych wszystkich przesłanek dokonanie zmiany sposobu wykonywania lub treści służebności jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy przyniosłoby to niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.
Zasadniczo za służebność drogi koniecznej zgodnie z art. 145 k.c. jest ustanawiana za wynagrodzeniem.