Mój syn jest podchorążym III roku Wojskowej Akademii Technicznej. Otrzymuje uposażenie. Czy uposażenie jego zwolnione jest z obowiązku podatkowego, a co za tym idzie, czy ja mogę skorzystać z ulgi?

Szanowny Panie,
odnosząc się do Pana pytań uprzejmie wyjaśniamy:
Zgodnie z art. 21 ustawy o podatku dochodowym, pkt 15:
„Art. 21 ust. pkt 15 ppkt 1 - Wolne od podatku dochodowego są:
pkt 15) świadczenia otrzymywane z tytułu odbywania:
a) niezawodowej służby wojskowej lub jej form równorzędnych, z wyjątkiem służby okresowej lub nadterminowej,
b) służby zastępczej
- przyznane na podstawie odrębnych przepisów,

W tym zakresie prezentujemy poniżej orzeczenia NSA, dokonujące wykładni tego przepisu:

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie
z dnia 9 listopada 1999 r.
SA/Sz 1875/98
LexPolonica nr 344929
W myśl przepisu art. 21 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1991 r. Nr 80 poz. 350 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 35 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (Dz. U. 1992 r. Nr 21 poz. 86) i obowiązującym od dnia 1 stycznia 1992 r., wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymywane wyłącznie z tytułu odbywania niezawodowej służby wojskowej lub jej form zastępczych i równorzędnych, z wyjątkiem służby okresowej lub nadterminowej.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie
z dnia 29 września 1999 r.
SA/Sz 1582/98
LexPolonica nr 345812
W obowiązującym od 1 stycznia 1992 r. stanie prawnym wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymywane wyłącznie z tytułu odbywania niezawodowej służby wojskowej lub jej form zastępczych i równorzędnych, z wyjątkiem służby okresowej lub nadterminowej.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 listopada 1995 r., III SA 182/95, LexPolonica nr 313341, Glosa 1997/4 str. 30
ONSA 1996/4 poz. 167, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1997/4 poz. 128
1. Świadczenia pieniężne otrzymywane przez poborowych odbywających służbę kandydacką w Straży Granicznej wolne są od podatku dochodowego na zasadzie art. 21 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1991 r. Nr 80 poz. 350 z późn. zm.).
2. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 kpa ) następuje wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych.

W szczególności ostatnie orzeczenie może być pomocne – gdyż dotyczy ono służby kandydackiej (podobnie jak pana syna), ale zapadło na stanie faktycznym dotyczącym Straży Granicznej.
Jeżeli służba kandydacka która pełni Pana syn jest niezawodową służba wojskową - to zgodnie ze wskazanymi przepisami ustawy o PIT oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego nie podlega wówczas opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

ULGA PRORODZINNA
W zakresie drugiego pytania dotyczącego tak zwanej ulgi prorodzinnej wyjaśniamy, iż odmiennie uregulowany jest stan prawny w zależności którego z lat podatkowych dochody rozliczamy, i tak:
- dochody osiągnięte w roku podatkowym 2008, są uregulowane w ustawie o podatku dochodowym (PIT) w następującym brzmieniu:
„Art. 27f. 1. Od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć rocznie kwotę, obliczoną zgodnie z ust. 2, jeżeli w roku podatkowym wychowywał własne lub przysposobione dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4.
2. Odliczeniu podlega kwota stanowiąca iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1.
3. Odliczenie kwoty, o której mowa w ust. 2, dotyczy łącznie obojga rodziców, z zastrzeżeniem ust. 4. Kwotę tę odlicza się od podatku jednego z rodziców lub od podatku obojga.
4. W przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje jednemu z nich, u którego dzieci faktycznie zamieszkują, o ile spełnione są warunki określone w ust. 1.
5. Jeżeli przez część roku podatkowego dzieci faktycznie zamieszkują u każdego z rodziców, o których mowa w ust. 4, odliczenie przysługuje każdemu z nich, o ile spełnione są warunki określone w ust. 1; w tym przypadku kwota odliczenia stanowi iloczyn liczby miesięcy pobytu dzieci u rodzica i 1/12 kwoty, o której mowa w ust. 2.”

art. 6 ust. 4:
„4. Od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym:
1) dzieci małoletnie,
2) dzieci, bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny,
3) dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
5. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.”

UWAGA- dwukrotność kwoty zmniejszającej podatek - o której mowa w ust. 2, to 1060 złotych!

Natomiast jeżeli chodzi o: dochody osiągnięte w roku podatkowym 2009, art. 29 f brzmi już inaczej:
„Art. 27f. 1. Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku, do którego w roku podatkowym:
1) wykonywał władzę rodzicielską,
2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,
3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
2. Odliczeniu podlega kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1. Odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:
1) na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,
2) wstąpiło w związek małżeński.
3. W przypadku, gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa w ust. 1, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem.
4. Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej.
5. Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:
1) odpis aktu urodzenia dziecka,
2) zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,
3) odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą,
4) zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
6. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
7. Przepisy art. 6 ust. 8 i 9 stosuje się odpowiednio do dzieci, o których mowa w ust. 1 i 6.”

Zgodnie z przytoczonymi przepisami wolne od podatku
dochodowego są świadczenia otrzymywane wyłącznie z tytułu odbywania
niezawodowej służby wojskowej lub jej form zastępczych i równorzędnych, z
wyjątkiem służby okresowej lub nadterminowej. Pana syn, jak rozumiem pełni służbę kandydacką bowiem zgodnie z art. 125. 1. Dz.U.2008.141.892 (U) Służba wojskowa żołnierzy zawodowych. Osoby powołane do służby kandydackiej stają się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z dniem stawienia się do tej służby, po podpisaniu kontraktu, o którym mowa w art. 124 ust. 4. Przepisy art. 15 i 18 stosuje się odpowiednio.
2. Z dniem rozpoczęcia pełnienia służby kandydackiej żołnierze pełniący służbę kandydacką otrzymują bez szczególnego nadania tytuł:
1) podchorążego, jeżeli kształcą się na oficera zawodowego;
2) elewa, jeżeli kształcą się na podoficera zawodowego.
Wskazane prze Panu orzeczenia NSA będą pomocne przy ewentualnym sporze z Urzędem Skarbowym. W praktyce występuje rozbieżność pomiędzy terminologia prawa podatkowego a terminologia ustaw i rozporządzeń „wojskowych”. Ustawa o podatku dochodowym zwalnia niego uposażenie żołnierzy niezawodowej służby wojskowej. Takim pojęciem nie operują przepisy dotyczące służby wojskowej, ale mówią o kandydatach na zawodowych żołnierzy (tutaj występuje służba kandydacka). Przesłane Panu orzeczenia NSA precyzują i wykładają art. 21 ust.1 pkt 15 ustawy o podatku dochodowym. Zgodnie z nimi istnieje obowiązek odprowadzania podatku od uposażeń żołnierzy zawodowych. Zatem wniosek z tego taki, że uposażenia podchorążych kształcących się na oficera zawodowego nie powinny być obciążone podatkiem dochodowym a ich służba winna być uznana jako niezawodowa służba wojskowa (wg. art. 21 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT) - jako taka zwolniona wiec z podatku
Ponad to, argumentem, iż uposażenie syna należy traktować jako zwolnione z podatku jest treść art. 130. w którym ustawodawca nakazuje stosować w jego przypadku zasady jak do uposażenia żołnierzy niezawodowych
art. 130. 1. „Żołnierzom pełniącym służbę kandydacką przysługuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia zasadniczego i inne należności pieniężne.
2. W sprawach dotyczących uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom pełniącym służbę kandydacką stosuje się odpowiednio przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4, art. 3, art. 4, art. 6-10, art. 30 ust. 2, art. 33 i 36, art. 38 ust. 2, art. 39, art. 42 i 43, art. 45 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 45a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693, z późn. zm. ).
Reasumując uposażenie Pana syna jest zwolnione z opodatkowania na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opisany powyżej wymóg jest jednym z wielu koniecznych do spełniania, aby skorzystać z ulgi. Pozostałe warunki znajdują się w art. 6 ust 4 ustawy, która Panu przesłano. Te warunki to m.in.: bycie osobą samotnie wychowująca dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku.